Routekaart PAREL-S helpt paramedici bij substitutie en preventie van zorg
Op 5 februari 2026 werd tijdens het afsluitend symposium (opent in nieuw tabblad) in Den Haag de PAREL-S-routekaart gelanceerd: een concreet hulpmiddel voor paramedici, zorgorganisaties en beleidsmakers. PAREL-S staat voor PARamedische EersteLijns Substitutie. Het KNGF was als beroepsvereniging betrokken bij het project en droeg bij aan reflecties vanuit het veld. Projectleider Koen Verburg (Radboudumc) legt uit wat de routekaart betekent voor de praktijk.
Wat was de aanleiding voor dit project?
‘De Nederlandse zorg staat onder druk. Onder andere door de dubbele vergrijzing (meer ouderen worden steeds ouder) dreigt de zorg onbetaalbaar te worden. Tegelijk weten we dat paramedici een grote rol kunnen spelen in het verplaatsen of zelfs voorkomen van duurdere tweede- of derdelijnszorg. Maar hoe pak je dat aan in de praktijk? Hoe kies je de juiste interventie? En hoe implementeer en schaal je die op? Dat wilden we concreet maken voor paramedici, zorgorganisaties én beleidsmakers in een door ZonMw (opent in nieuw tabblad) gesubsidieerd project. Dit deden we samen met patiëntvertegenwoordigers, paramedici, onderzoekers en beleidsmakers.’
Wat is de belangrijkste ontdekking?
‘Dat er al veel goede initiatieven bestaan, maar dat de weg naar implementatie en opschaling voor veel partijen onduidelijk is. Vijf paramedische praktijkprojecten hebben bijgedragen aan de ontwikkeling van de routekaart. Daaronder valt het Transmuraal Schouderspreekuur Almere (opent in nieuw tabblad) (TSA), een samenwerking tussen huisartsenvereniging ReHA, fysiotherapeuten van Zorggroep Almere, orthopeden van het Flevoziekenhuis en het Schoudernetwerk Flevoland. Ook Stichting Sterke Schouders (opent in nieuw tabblad) is een voorbeeld. Dit is een samenwerking in meerdere regio’s met dezelfde disciplines als in Almere. Deze projecten laten zien dat substitutie écht werkt. Wat volgens ons ontbrak, was een gedeeld kader om dit breder toe te passen voor andere paramedische interventies. Dat is wat de routekaart biedt.’
Wat betekent dit voor de dagelijkse praktijk van fysiotherapeuten?
‘Fysiotherapeuten spelen al een sleutelrol in substitutie en preventie van zorg. Erik Bischoff (hoogleraar huisartsgeneeskunde, Erasmus MC) gaf tijdens het symposium aan beduidend minder patiënten met lage rug-, schouder-, knie- en enkelklachten te zien, sinds mensen rechtstreeks naar de fysiotherapeut kunnen gaan. De routekaart helpt fysiotherapeuten die rol verder te formaliseren en op te schalen door in te zetten op bewezen effectieve interventies – in de regio, in samenwerking met andere zorgverleners en met de juiste financieringsstructuur.’
‘De routekaart is een levend instrument; we leren van elke toepassing in de praktijk’
Wat betekent dit voor patiënten, voor de samenleving en voor de zorgkosten?
‘Voor patiënten betekent het dat zorg vaker dichtbij huis geleverd kan worden – prettiger én effectiever, want zoals Anneke van Vught (NZa) het verwoordde tijdens het symposium: mensen herstellen nergens beter dan thuis. Voor de samenleving is het van belang dat we de zorg betaalbaar houden nu de vraag toeneemt. En voor de zorgkosten laten de praktijkvoorbeelden concrete besparingen zien: TSA bespaarde in vier jaar € 880.000 aan zorgkosten alleen al in de regio Almere in de tweede lijn, en Stichting Sterke Schouders berekende in samenwerking met VGZ dat het landelijk € 3,7 miljoen kan besparen.’
Wat is de volgende stap in dit project?
‘De routekaart is sinds eind februari beschikbaar via Routekaartparamedisch.nl (opent in nieuw tabblad). De volgende stap is dat partijen in de regio er proactief mee aan de slag gaan. Er blijft werk aan de winkel: betere bekostigingsstructuren, meer wetenschappelijk bewijs voor paramedische interventies en uniforme registratie van data. Dit is geen lineair proces en vraagt om tijd en (financiële) middelen van paramedici en beleidsmakers. Tegelijkertijd biedt het een enorme kans om de zorg betaalbaar en toegankelijk te houden. De routekaart is een levend instrument; we leren van elke toepassing in de praktijk.’
Reacties betrokkenen:
Barry Scholten, fysiotherapeut en projectleider TSA: ‘We hebben met de routekaart stappen gezet in het thema impact door meer inzichtelijk te maken wat de uitkomsten zijn van de geleverde zorg op langere termijn.’
Guido Souren, fysiotherapeut en mede-initiatiefnemer van Stichting Sterke Schouders: ‘We hebben in de periode van de ontwikkeling van de routekaart geïnvesteerd in samenwerking met SKF, KNGF en verzekeraars voor het verder opschalen van Stichting Sterke Schouders naar meerdere regio’s.’
KNGF: ‘Wij onderschrijven de sleutelrol van fysiotherapeuten in substitutie en preventie van zorg en zien hierin veel kansen.’
Fotografie: Robert Tjalondo | Rockin’ Pictures