TULIP: wat is er nodig om transmurale zorg echt te laten werken?
Na een ziekenhuisopname vallen veel patiënten tussen wal en schip. Juul van Grootel, fysiotherapeut en onderzoeker bij Amsterdam UMC, ontwikkelde in het vierjarige TULIP-project een TransmUraaL paramedIsch zorgPad om die overgang te verbeteren. Inmiddels is de evaluatie afgerond. Wat leverde die op? Het project werd gefinancierd door ZonMw en uitgevoerd samen met onder andere fysiotherapeuten, ergotherapeuten, diëtisten en logopedisten. KNGF is één van de consortiumpartners.
Wat was de aanleiding voor dit onderzoek?
‘Na ontslag uit het ziekenhuis schiet de aansluiting met de eerste lijn voor veel patiënten tekort, vooral als er meerdere paramedici betrokken zijn. Dat vergroot de kans op een onsamenhangend vervolgtraject en ongeplande heropnames. We wilden weten of die overgang beter kan, en wat daarvoor nodig is.’
‘We moeten de paramedicus breder zien dan vooral een behandelaar’
Wat is de belangrijkste ontdekking?
‘Samenwerken tussen zorgverleners is een heel belangrijke component van goede transmurale zorg. Maar dit alleen is niet genoeg. Er moet support zijn van de organisatie waar de zorgverleners werken, denk aan tijd, infrastructuur en voorzieningen. Bovendien moet er nog meer aandacht zijn voor samenwerken in de transmurale zorg, bijvoorbeeld in het paramedische onderwijs. En we moeten de paramedicus breder zien dan vooral een behandelaar.’
Wat betekent dit voor de dagelijkse praktijk van fysiotherapeuten?
‘In de evaluatie (opent in nieuw tabblad) bereikten we 84 zorgverleners in het ziekenhuis, de geriatrische revalidatiezorg en de eerste lijn. Daar zagen we een aantal dingen terug. Niet alle professionals beschouwden taken als zorgcoördinatie en follow-up als onderdeel van hun rol, en die taken werden per setting anders ingevuld. De fysiotherapeut vervulde in de praktijk meer een signalerende dan een coördinerende rol. Ook werd de meerwaarde van het zorgpad minder herkend op plekken waar al goede afspraken bestonden. Dat onderstreept hoe belangrijk het is om aan te sluiten bij wat er al is. Voor de praktijk betekent dit vooral: maak vooraf expliciet wie welke rol heeft in de overgang, en zorg dat die taken passen binnen het bestaande werkproces.’
Wat betekent dit voor patiënten, voor de samenleving en voor de zorgkosten?
‘Uit een systematische review en meta-analyse op basis van 49 gerandomiseerde studies met meer dan 25.000 patiënten uit 16 landen blijkt dat multidisciplinaire transmurale zorg ziekenhuisopnames vermindert, de sterfte verlaagt en de kwaliteit van leven verbetert. En voor de zorgkosten: in 90% van de gevallen blijkt deze aanpak kosteneffectief, zelfs zonder dat extra gewonnen levensjaren in goede gezondheid worden meegeteld. ‘Voor patiënten betekent een goed georganiseerde overgang minder kans op terugval en ongeplande heropnames. Familieleden spelen daarin een belangrijke rol. Uit ons onderzoek kwamen concrete adviezen voor patiënten naar voren, die je als fysiotherapeut kunt meegeven: betrek een familielid bij gesprekken over de zorg na de opname, stel tijdig vragen en maak waar mogelijk zelf al een afspraak voor paramedische zorg in de eerste lijn.’
Wat is de volgende stap in dit onderzoek?
‘We gaan in gesprek met collega’s om onze kennis te delen en nieuwe onderzoeksinitiatieven te verkennen. De bevindingen worden gedeeld op congressen, waaronder het IAGG-congres (opent in nieuw tabblad) in Amsterdam (juli 2026) en het NVZF-congres (opent in nieuw tabblad) (september 2026). Duurzame inbedding van een zorgpad als TULIP vraagt om structurele steun vanuit de organisatie en om integratie in het bestaande werkproces. Zolang de uitvoering vooral leunt op de onderzoeker die de implementatie begeleidt, blijft het kwetsbaar.’
Meer weten over het TULIP-project? Ga naar voedingenbeweging.nu/project/tulip (opent in nieuw tabblad)
Reacties betrokkenen
KNGF: ‘Dit project helpt om de overgang van zorg van de tweede naar de eerste lijn te vergemakkelijken. Zo kunnen patiënten de zorg die zij nodig hebben dichter bij huis blijven ontvangen. Voor het KNGF is het belangrijk die overgang te faciliteren en fysiotherapeuten in de eerste en tweede lijn met elkaar te verbinden.’
Auteur: Tamara van der Wind
Fotografie: Christiaan Krouwels