Ondervoeding en sarcopenie bij ouderen met een kwetsbare gezondheid (2026)
De richtlijn Ondervoeding en sarcopenie bij ouderen met een kwetsbare gezondheid van de Federatie Medisch Specialisten is gepubliceerd op 22 januari 2026.
De richtlijn beschrijft aanbevelingen voor alle zorgverleners in de ziekenhuizen, zowel op de klinische afdelingen als op de polikliniek. Fysiotherapeuten vervullen een belangrijke rol bij het in kaart brengen van het fysiek functioneren.
Het KNGF, NVZF en NVFG zijn betrokken geweest bij de ontwikkeling van de richtlijn middels de afvaardiging van Lotte Kunst en Vera Luijckx in de werkgroep. Er is commentaar geleverd door Wencke Raterink tijdens de commentaarfase.
Gerelateerde links:
Aanbevelingen voor de fysiotherapeut
De aanbevelingen die de fysiotherapeut aangaan of specifiek voor de fysiotherapeut zijn:
Ten aanzien van screening op sarcopenie:
- Gebruik geen screeningsinstrumenten, zoals de SARC-F en de MSRA, om op sarcopenie te screenen bij ouderen met een kwetsbare gezondheid op de polikliniek geriatrie of ouderengeneeskunde, afdeling geriatrie en andere ziekenhuisafdelingen met betrokkenheid van geriatrie/ouderengeneeskunde.
- Overweeg om bij aanwijzingen voor functionele achteruitgang of bij een risicoanalyse voor de aanwezigheid van sarcopenie*, direct over te gaan op een spierkracht meting (zie module Meetinstrumenten spierkracht).
* bijvoorbeeld: moeite met opstaan van stoel of bed zonder gebruik te maken van de armen, gebruik loophulpmiddel, vallen, balansproblemen, immobiliteit, beperkte ervaren spierkracht, moeite met traplopen, beperkingen in ADL/IADL, ondervoeding en tijdens risicoanalyse i.v.m. ingrijpende behandeling zoals bijvoorbeeld operatie
Ten aanzien van meetinstrumenten voor het bepalen van de spierkracht:
- Bepaal op indicatie (zie module Screening sarcopenie) de spierkracht als onderdeel van de diagnostiek naar sarcopenie bij ouderen met een kwetsbare gezondheid op de polikliniek geriatrie/ ouderengeneeskunde, afdeling geriatrie/ ouderengeneeskunde.
- Overweeg de spierkracht te bepalen als onderdeel van de diagnostiek naar sarcopenie bij ouderen met een kwetsbare gezondheid op andere ziekenhuisafdelingen met betrokkenheid van geriatrie/ ouderengeneeskunde.
- Volg daarbij onderstaand schema:
- Gebruik een handknijpkrachtmeting (HKK) met een Jamar-handkrachtmeter, volgens gestandaardiseerd Southampton protocol en de afkappunten <27 kg (mannen) en <16 kg (vrouwen) van EWGSOP-2
- Bij lage HKK-score: sarcopenie waarschijnlijk
- Bij normale HKK-score: voer de chair-stand-test (5tCST) uit
- Als 5tCST niet uitvoerbaar of laag is: sarcopenie waarschijnlijk indien geen andere verklaring
- Bij normale 5tCST score: geen sarcopenie
- Gebruik direct de 5tCST wanneer er handproblemen zijn die het moeilijk maken om de handknijpkrachtmeting goed uit te voeren.
- Gebruik de modified chair-stand-test (m30sCST) voor follow-up doeleinden (responsiviteit) als de 5tCST niet uitvoerbaar is.
- Gebruik een handknijpkrachtmeting (HKK) met een Jamar-handkrachtmeter, volgens gestandaardiseerd Southampton protocol en de afkappunten <27 kg (mannen) en <16 kg (vrouwen) van EWGSOP-2