Somatisch-symptoomstoornis en functioneel-neurologisch-symptoomstoornis (2026)
De Federatie Medisch Specialisten heeft op initiatief van de Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie de richtlijn Somatisch-symptoomstoornis en functioneel-neurologisch-symptoomstoornis herzien. De richtlijn bevat actuele aanbevelingen voor diagnostiek, communicatie en behandeling, gebaseerd op de nieuwste inzichten en DSM-5 criteria.
De richtlijn Somatisch-symptoomstoornis en functioneel-neurologisch-symptoomstoornis is relevant voor de (psychosomatisch) fysiotherapeut. Het KNGF en de NFP zijn betrokken geweest bij de ontwikkeling van de zorgstandaard middels de afvaardiging van Els van Westrienen in de werkgroep en Bart van Buchem in de klankbordgroep. Het KNGF en de NFP hebben commentaar geleverd in samenwerking met Marielle Dekker tijdens de commentaarfase en dit is naar tevredenheid verwerkt.
Gerelateerde links:
Achtergrond informatie
De richtlijn Somatisch-symptoomstoornis en functioneel-neurologisch-symptoomstoornis is herzien. De richtlijn bevat actuele aanbevelingen voor diagnostiek, communicatie en behandeling, gebaseerd op de nieuwste inzichten en DSM-5 criteria.
Somatisch-symptoomstoornissen en functioneel-neurologische-symptoomstoornissen zijn classificaties waarbij mensen last hebben van aanhoudende lichamelijke of neurologische klachten. Deze stoornissen komen vaak voor en hebben grote impact op het dagelijks functioneren van patiënten. Tegelijkertijd is er regelmatig sprake van stigmatisering en is de zorg vaak versnipperd. De vorige richtlijn (uit 2010) sloot niet meer aan op de huidige inzichten en diagnostische criteria.
Belangrijke veranderingen
De richtlijn is inhoudelijk herzien en uitgebreid met nieuwe modules. De nieuwe richtlijn sluit nu aan op de huidige classificaties: somatisch-symptoomstoornis en functioneel-neurologisch-symptoomstoornis (DSM-5). Deze classificaties vervangen de eerdere somatoforme stoornissen uit de DSM-IV.
Daarnaast hoeven lichamelijke klachten niet langer somatisch onverklaard te zijn voor de diagnose somatisch-symptoomstoornis. De focus in de behandeling ligt op biopsychosociale factoren die lichamelijke klachten beïnvloeden.
Een andere belangrijke wijziging is dat bij een functioneel-neurologisch-symptoomstoornis de diagnose wordt gesteld door een neuroloog op basis van ‘positieve klinische kenmerken’. Het is geen diagnose meer die gebaseerd is op exclusie.
Inhoud van de richtlijn
In deze richtlijn komen de volgende onderwerpen aan de orde:
- Hoe bijgedragen kan worden aan de preventie van de ontwikkeling van de somatisch-symptoomstoornis en functioneel-neurologisch-symptoomstoornis.
- Wat belangrijk is in taal en communicatie rondom somatisch-symptoomstoornis en functioneel-neurologisch-symptoomstoornis.
- Hoe diagnostiek voor somatisch-symptoomstoornis en functioneel-neurologisch-symptoomstoornis verricht kan worden in verschillende settingen.
- Hoe indicatiestelling plaats kan vinden voor behandeling van volwassenen met een somatisch-symptoomstoornis en functioneel-neurologisch-symptoomstoornis.
- Wat de verschillende behandelmogelijkheden (paramedisch, psychotherapeutisch, vaktherapeutisch, farmacotherapeutisch, multidisciplinair) zijn voor volwassenen bij een somatisch-symptoomstoornis en functioneel-neurologisch-symptoomstoornis.
- Wat aanbevelingen zijn voor de behandeling van veelvoorkomende comorbiditeit in de context van een somatisch-symptoomstoornis en functioneel-neurologisch-symptoomstoornis.
- Hoe naasten betrokken kunnen worden in de zorg voor volwassenen met een somatisch-symptoomstoornis en functioneel-neurologisch-symptoomstoornis.
- Wat specifieke aandachtspunten zijn bij volwassenen met een somatisch-symptoomstoornis en functioneel-neurologisch-symptoomstoornis met betrekking tot herstel, participatie en re-integratie.
- Hoe samenwerking en organisatie van zorg eruit zouden moeten zien voor volwassenen met een somatisch-symptoomstoornis en functioneel-neurologisch-symptoomstoornis.