Samen beslissen
In 2024 werd de KNGF-richtlijn voor de behandeling van patiënten met etalagebenen (sPAV) uitgebreid met modules over samen beslissen om de kwaliteit van zorg te verbeteren. De tips en adviezen die hieruit voortvloeien zijn voor alle fysiotherapeuten relevant en daarom gebundeld op deze pagina.
Samen beslissen, zo doe je dat!
Bij samen beslissen overleg je als therapeut met de patiënt om samen te bepalen welke behandeling het beste past. Je bespreekt de verschillende behandelopties, hun voor- en nadelen, en houdt rekening met de voorkeuren, waarden en persoonlijke situatie van de patiënt. Op die manier kom je samen tot de meest passende zorg.
Als fysio- of oefentherapeut kun je samen beslissen inzetten bij onderwerpen zoals:
- Het kiezen van een of meerdere beweeginterventies.
- Het bepalen van hoeveel begeleiding je als therapeut geeft.
- De keuze voor de intensiteit van de training, hoe vaak wordt getraind en hoe lang de (al dan niet begeleide) training duurt.
- Het bepalen van wanneer de behandeling start en hoe lang deze duurt.
- Het aanpakken van factoren die het herstel kunnen vertragen of het behalen van doelen kunnen beïnvloeden (zoals leefstijlaanpassingen).
Stappenplan
Samen beslissen met je patiënt doe je door de volgende stappen allemaal te doorlopen:
Begin een goed gesprek
De Patiëntenfederatie ontwikkelde eerder met diverse zorgorganisaties de campagne ‘Begin een goed gesprek’. Maak bij samen beslissen gebruik van de handige tips en hulpmiddelen (opent in nieuw tabblad).
Bekijk de video’s
Samen beslissen kan in de praktijk best lastig zijn. We maakten een reeks video’s waarin we verschillende situaties nabootsen die in de praktijk kunnen plaatsvinden. De situaties worden door experts van commentaar voorzien, en je krijgt tips mee hoe je kunt handelen.
Hoe stimuleer je samen beslissen bij een patiënt die geen interesse lijkt te hebben in de behandelopties?
Pas de tips toe uit de video:
- Laat de patiënt zijn of haar verhaal doen.
- Stimuleer de patiënt deel uit te maken van het gesprek. Geef vooraf duidelijk aan dat er behandelopties mogelijk zijn en dat de patiënt ergens uit kan kiezen.
- Leg de opties neutraal voor aan de patiënt. En vraag: wat past het beste bij jou?
Hoe stimuleer je samen beslissen bij een patiënt met beperkte gezondheidsvaardigheden?
Pas de tips toe de video:
- Verduidelijk je verhaal met plaatjes of op het taalniveau van de patiënt.
- Vraag de patiënt of je kunt herhalen wat je net hebt verteld.
Samen beslissen bij sPAV, zo pak je dat aan
Hoe stimuleer je samen beslissen bij sPAV bij een patiënt die behoefte heeft aan een looptraining of andere beweeginterventie?
Pas de tips toe uit de video:
- Kies een trainingsvorm die bij de patiënt past.
- Stel open vragen aan de patiënt.
Hoe stimuleer je samen beslissen bij een patiënt met sPAV als er sprake is van pijnklachten bij een training?
Pas de tips toe uit de video:
- Een zwaardere training is niet altijd beter. Ga open het gesprek in.
- Laat de patiënt diens voorkeur uitspreken.
Hoe stimuleer je samen beslissen bij een patiënt met sPAV die baat zou kunnen hebben bij krachttraining?
Pas de tips toe uit de video:
- Probeer niet sturend te zijn, laat de keus bij de patiënt.
- Bespreek alle opties en vraag waar de voorkeur naar uit gaat.
KomPas, online hulpmiddel voor Samen beslissen
Het KomPas is een online hulpmiddel dat fysio- en oefentherapeuten kunnen inzetten bij de behandeling van patiënten met sPAV. Ontwikkeld door Chronisch ZorgNet, mede op basis van data uit de Landelijke Database Fysiotherapie. Aan de hand van grafieken laat KomPas een persoonlijke voorspelling zien van het te verwachten resultaat van de therapie, bijvoorbeeld hoeveel de loopafstand van een patiënt toeneemt gedurende de therapie.
FysioPraxis
Behandeling van etalagebenen
Sjef Laagland heeft last van sPAV. Fysiotherapeut Katrien Rutgers behandelde hem volgens de KNGF-richtlijn. Katrien: ‘Bij etalagebenen draait het om een persoonlijke aanpak. Er zijn veel knoppen waar je aan kunt draaien, maar het is belangrijk om samen te beslissen welke dat zijn. Je draagt niet de regie over aan de patiënt, maar betrekt hun verhaal bij een effectieve behandeling.’
Hoe ontwikkelt het KNGF richtlijnen?
In vijf korte video’s vertellen KNGF-medewerkers je meer over het belang van richtlijnen, hoe en met wie ze worden ontwikkeld en hoe we je ondersteunen bij het toepassen in de praktijk.
KNGF maakt zelf richtlijnen voor de fysiotherapie. Het ontwikkelen doen we samen met fysiotherapeuten, andere betrokken beroepsgroepen en patiëntvertegenwoordigers en onderzoekers. Ook is het KNGF betrokken bij de ontwikkeling van wel 200 richtlijnen van andere beroepsgroepen waarbij de fysiotherapeut ook een rol speelt in de behandeling.
Bekijk ook onze andere themapagina’s
Artrose heup-knie
Fysiotherapie is voor patiënten met heup- en/of knieartrose van belang om het dagelijks fysiek functioneren te verbeteren.
Begrijpelijk communiceren
Een op de drie van de volwassen inwoners van Nederland heeft beperkte gezondheidsvaardigheden (Nivel, 2024). Het kan niet anders dan dat jij hier in je praktijk ook mee te maken hebt. Herken jij het bij patiënten?
Cerebro Vasculair Accident
Fysiotherapie is voor patiënten na een CVA van belang in het (her)leren van functionele vaardigheden, zoals loopvaardigheden en basale ADL-vaardigheden.
COPD
Fysiotherapie is voor patiënten met Chronic Obstructive Pulmonary Disease (COPD) van belang in het behoud of verbeteren van fysieke capaciteit en/of activiteit.
Hartrevalidatie bij coronairlijden en chronisch hartfalen
De nieuwe KNGF-richtlijn Hartrevalidatie bij coronairlijden en chronisch hartfalen (2024) vervangt de richtlijn uit 2011. De herziene richtlijn geeft de aanbeveling om persoonsgerichte zorg in te zetten, waarbij het klinisch redeneren van de therapeut en het samen beslissen met de patiënt centraal staat.
Lage Rugpijn
Fysiotherapie is voor patiënten met lage rugpijn van belang om de algehele conditie en het dagelijks functioneren te verbeteren.
Paramedische richtlijn Kwetsbare ouderen
Het aantal thuiswonende ouderen dat intensieve zorg nodig heeft, zal de komende 25 jaar bijna verdubbelen. Met als gevolg meer ziekenhuisopnames en een grotere druk op de zorg en mantelzorgers. De Paramedische richtlijn Kwetsbare ouderen (2024) is daarom van groot belang.
Prehabilitatie
Als we fit een operatie ingaan, herstellen we een stuk sneller. Daarom is er steeds meer aandacht voor ‘prehabilitatie’.
Reumatoïde Artritis
Fysiotherapie is voor patiënten met reumatoïde artritis van belang om de spierkracht, conditie en dagelijks functioneren te verbeteren.
Zorg op afstand
De nieuwe KNGF-richtlijn Zorg op afstand is vanaf nu beschikbaar voor alle fysiotherapeuten en oefentherapeuten!
Meer weten?
Neem contact op met een van onze richtlijnadviseurs
Kenniscentrum Fysiotherapie
Team Richtlijnen