Ga naar de inhoud

Osteoporose en fractuurpreventie

Deze richtlijn heeft als doel richting te geven aan de dagelijkse praktijk van fysio- en oefentherapeutische diagnostiek en behandeling van patiënten met osteoporose of een verhoogd fractuurrisico. De richtlijn beoogt de meest effectieve behandelingen en begeleiding van patiënten met osteoporose of een verhoogd fractuurrisico te beschrijven. Op basis van een systematische evaluatie van wetenschappelijk onderzoek en weging van patiëntvoorkeuren en professionele expertise, ondersteunt de KNGF- & VvO-richtlijn ‘Osteoporose en fractuurpreventie’ fysio- of oefentherapeuten en patiënten in de klinische besluitvorming en biedt de richtlijn ook transparantie aan andere zorgverleners en betrokken partijen.

Publicatiedatum: 25 augustus 2026

Voor een overzicht van de belangrijkste actuele wijzigingen (opent in nieuw tabblad)

Themapagina Osteoporose en fractuurpreventie (opent in nieuw tabblad)

Osteoporose en fractuurpreventie

Auteurs | Ontwikkeling

Intiatiefnemers

Het initiatief voor de ontwikkeling van deze richtlijn lag bij het KNGF in samenwerking met de VvO en de Osteoporosevereniging.

Betrokkenheid van belanghebbenden (auteurs)

Voor het ontwikkelen van de richtlijnmodule is in 2024 een projectgroep samengesteld, bestaande uit een kerngroep en een multidisciplinaire werk- en klankbordgroep. De kerngroep bestaat uit richtlijnadviseurs vanuit het KNGF en de VvO, inhoudsdeskundig wetenschappers en een afgevaardigde van de Osteoporosevereniging. De werkgroep bestaat uit vertegenwoordigers van alle primair betrokken professionals bij de zorg voor osteoporose en fractuurpreventie. De klankbordgroep bestaat uit alle secundair betrokken professionals bij de zorg voor osteoporose en fractuurpreventie. De rollen en taken van de belanghebbenden van de richtlijn worden beschreven in de KNGF-richtlijnenmethodiek (koninklijk Nederlands Genootschap Fysiotherapie, 2025).

Kerngroep
Daniëlle Conijn, MSc.senior richtlijnadviseur, projectleider KNGF (per 1-6-25), Amersfoort
Hilde Vreeken, MSc.richtlijnadviseur, projectleider KNGF (van 1-9-24 tot 31-5-25), Amersfoort
Sander Hendriks, MSc.richtlijnadviseur VvO (van 1-9-24 tot 30-5-25), Utrecht
Daphne Koopmans, MSc.richtlijnadviseur VvO (van 1-5-25 tot 30-11-25), Utrecht
Suzanne Favier, MSc.richtlijnadviseur VvO (vanaf 1-12-25), Utrecht
Jasper Huberts, MSc.inhoudsdeskundig fysiotherapeut, Groesbeek
Dr. Erik Thoomesinhoudsdeskundig wetenschapper, Leiden
Harry van den Broekvertegenwoordiger Osteoporosevereniging, Haarlem
KNGF = Koninklijk Nederlands Genootschap voor Fysiotherapie; VvO = Vereniging van Oefentherapeuten
Werkgroep
Prof. dr. Philip van der Weesonafhankelijk voorzitter werkgroep
Ingeborg van Dusseldorpsenior medisch informatiespecialist
Stijn Nordenwebredacteur
Ank Mollema, MSc.geriatriefysiotherapeut, afgevaardigde NVFG
Mike Hogervorstgeriatrieoefentherapeut, afgevaardigde geriatrie-oefentherapie
Joost Magermans, MSc.manueel therapeut, afgevaardigde NVMT
Marja Trogrlić, MSc.ziekenhuisfysiotherapeut, afgevaardigde NVZF
Rikkert Vos, MSc.manueel- & orofaciaal- fysiotherapeut en klinisch epidemioloog
Dr. Margriet van Dijkalgemeen oefentherapeut, docent-onderzoeker, afgevaardigde VvO
Brenda Ott/Bernadette Le Douxafgevaardigde Osteoporosevereniging
Prof. dr. Joop van den Berghinternist-endocrinoloog, afgevaardigde NIV
Prof. dr. Paul Willemsorthopeed, afgevaardigde NOV
Dr. Hennie Ratermanreumatoloog, afgevaardigde NVR
NIV =Nederlandse Internisten Vereniging; NOV = Nederlandse Orthopaedische Vereniging; NVFG = Nederlandse Vereniging voor Fysiotherapie in de Geriatrie; NVMT = Nederlandse Vereniging voor Manuele Therapie; NVR = Nederlandse Vereniging voor Reumatologie; NVZF = Nederlandse Vereniging voor Ziekenhuis Fysiotherapie; VvO = Vereniging van Oefentherapeuten.
Klankbordgroep
Prof. dr. Philip van der Weesonafhankelijk voorzitter klankbordgroep
Dr. Aimée Kok-Piggehuisarts, orthopedisch chirurg (np), afgevaardigde NHG
Dr. Ellen Smuldersfysiotherapeut (np) en bewegingswetenschapper
Dr. Maarten Nijkrakefysiotherapeut, afgevaardigde NVFG
Marlieke van Kooten,  MSc.oncologie- en oedeemfysiotherapeut, afgevaardigde NVFL
Maud van de Wiel, MSc.geriatriefysiotherapeut, afgevaardigde NVFVG
Trui Hanssen-de Ruyverfysiotherapeut, afgevaardigde NVBF
Marsha van Oostwaardverpleegkundig specialist, afgevaardigde V&VN
Geralda Perdondiëtist, afgevaardigde NVD
Natascha Esseveldgeriatrieoefentherapeut, afgevaardigde VvO
Dr. Carolien Strouwenafgevaardigde WVVK
Dr. Rutger van Bezooijenspecialist ouderengeneeskunde, afgevaardigde Verenso
Klaske Jongsmaergotherapeut, afgevaardigde EN
Prof. dr. Edwin Oeiradioloog, afgevaardigde NVvR
Dr. Isolde Ooms-Kuijlaarsafgevaardigde CZN
CZN= Chronisch ZorgNet; EN = Ergotherapie Nederland; NHG = Nederlands Huisartsen Genootschap; NVBF = Nederlandse Vereniging voor Bedrijfs- en Arbeidsfysiotherapeuten; NVD = Nederlandse Vereniging van Diëtisten, NVFG = Nederlandse Vereniging voor Fysiotherapie in de Geriatrie; NVFL = Nederlandse Vereniging voor Fysiotherapie binnen de Lymfologie; NVFVG = Nederlandse Vereniging van Fysiotherapeuten voor Verstandelijk Gehandicapten; NVvR = Nederlandse Vereniging voor Radiologie; V&VN = Beroepsvereniging Verzorgenden Verpleegkundigen; VvO = Vereniging van Oefentherapeuten; WVVK = Wetenschappelijke Vereniging voor Vlaamse Kinesitherapeuten

Belangen

Voorafgaand aan en bij afsluiting van het project hebben alle leden van de projectgroep een belangenverklaring ingevuld. De belangenverklaringen zijn beoordeeld door de richtlijnadviseurs en indien nodig (bij een ‘conflict of interest’) werden gedurende het richtlijnproject maatregelen getroffen (bijvoorbeeld het niet participeren in het proces ‘van bewijs naar aanbeveling’ in de werk- of klankbordgroep) om (schijn van) oneigenlijke beïnvloeding door belangenverstrengeling zo veel mogelijk te voorkomen, volgens de KNGF-richtlijnenmethodiek 2025 (koninklijk Nederlands Genootschap Fysiotherapie, 2025). De belangen zijn weergegeven in onderstaand overzicht. De originele verklaringen zijn op te vragen bij het KNGF.

Belangenverklaringen projectgroep startDownloaden
Belangenverklaringen projectgroep eindeDownloaden

Commentaarfase

De volgende personen hebben in de commentaarfase meegewerkt aan de beoordeling van de modules:

  • Lenka Kerstens
  • Lynn Hansen
  • Esther Bergmeijer
  • J Mooten -B Hendriks
  • Jacomien Snel
  • Gabriella Eshuis Kacanski
  • Thea Kooiman
  • Diverse andere leden uit het werkveld.
  • NVFG
  • VvO-Geriatieplatform
  • NVMT
  • NVZF
  • NvR
  • NVFL
  • V&VN
  • NVD
  • WVvK
  • EN
  • CZN
  • NOV, NIV, NHG, VHVL, Verenso, NVVH, NVKG, Fysioroadmap, ZN, Zorginstituut Nederland NVvR hebben aangegeven geen inhoudelijk commentaar te hebben of af te zien van commentaar.
  • Andere partijen die zijn benaderd, maar niet gereageerd hebben: Osteoporosevereniging, NVBF.

Autoriserende partijen

De volgende partijen hebben deze module(s) geautoriseerd of geaccordeerd:

  • Koninklijk Nederlands Genootschap Fysiotherapie (KNGF);
  • Vereniging van Oefentherapeuten (VvO);
  • Patiëntenfederatie Nederland;
  • Verenso;
  • Ergotherapie Nederland (EN);
  • Osteoporose Vereniging;
  • Wetenschappelijke Vereniging voor Vlaamse Kinesitherapeuten (WVvVK);
  • Nederlandse Orthopaedische Vereniging (NOV);
  • Nederlandse Internisten Vereniging (NIV);
  • Nederlandse Vereniging voor Reumatologie (NvR).

De volgende partijen hebben voor deze module(s) een verklaring van geen bezwaar afgegeven:

  • Verpleegkundigen en Verzorgenden Nederland (V&VN);
  • Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG) (nog in afwachting van reactie).

Geldigheid en onderhoudsprocedure

Publicatiedatum: 25-8-2026

Laatst beoordeeld: 25-8-2026

Laatst geautoriseerd: Augustus 2026

De eerstvolgende beoordeling op actualiteit vindt plaats op: Augustus 2031

Zie de KNGF-richtlijnenmethodiek voor informatie over het beleid betreffende richtlijnenonderhoud.

Financiering

De ontwikkeling van deze module is gefinancierd door ZonMw. De richtlijn is ook gefinancierd door het KNGF en de VvO.

Toepassing van de KNGF-richtlijnenmethodiek

De ontwikkeling van deze module heeft plaatsgevonden volgens de KNGF-richtlijnenmethodiek 2025. Deze methodiek is gebaseerd op het AGREE II-instrument en de AQUA-leidraad (Brouwers 2010; Zorginstituut Nederland, 2021). Binnen de KNGF-richtlijnenmethodiek wordt gebruikgemaakt van GRADE voor de beoordeling van de bewijskracht en voor het proces van Evidence to Decision (Alonso-Coello et al., 2018; Andrews et al., 2013; Atkins et al., 2004).

Alonso-Coello, P., Schünemann, H. J., Moberg, J., Brignardello-Petersen, R., Akl, E. A., Davoli, M., Oxman, A. D. (2018). [GRADE Evidence to Decision (EtD) frameworks: a systematic and transparent approach to making well informed healthcare choices. 1: Introduction]. Gac Sanit, 32(2), 166 e161-166 e110. doi:10.1016/j.gaceta.2017.02.010

Andrews, J. C., Schünemann, H. J., Oxman, A. D., Pottie, K., Meerpohl, J. J., Coello, P. A., Guyatt, G. (2013). GRADE guidelines: 15. Going from evidence to recommendation-determinants of a recommendation’s direction and strength. J Clin Epidemiol, 66(7), 726-735. doi:10.1016/j.jclinepi.2013.02.003

Atkins, D., Best, D., Briss, P. A., Eccles, M., Falck-Ytter, Y., Flottorp, S., Zaza, S. (2004). Grading quality of evidence and strength of recommendations. Bmj, 328(7454), 1490.

Federatie Medisch Specialisten. (2022). Osteoporose en fractuurpreventie. Retrieved 17 november from https://richtlijnendatabase.nl/richtlijn/osteoporose_en_fractuurpreventie/startpagina_-_osteoporose_en_fractuurpreventie.html

Federatie Medisch Specialisten. (2024). Acute Traumatische Wervelletsels. https://richtlijnendatabase.nl/richtlijn/acute_traumatische_wervelletsels/startpagina_richtlijn_acute_traumatische_wervelletsels.html

International Osteoporosis Foundation. (2021). SCORECARD FOR OSTEOPOROSIS IN EUROPE (SCOPE). Epidemiology, Burden, and Treatment of Osteoporosis

in the Netherlands. https://www.osteoporosis.foundation/sites/iofbonehealth/files/scope-2021/Netherlands%20report.pdf

International Osteoporosis Foundation. (2023). Solutions for fracture prevention in the Netherlands (Country profile). https://www.osteoporosis.foundation/sites/iofbonehealth/files/2023-01/2022_country_profile_ned.pdf

International Osteoporosis Foundation. (2024). Burden of Osteoporosis. https://www.osteoporosis.foundation/policy-makers/burden-osteoporosis

Kenniscentrum Sport & Bewegen. Beweegrichtlijnen. https://www.kenniscentrumsportenbewegen.nl/beweegrichtlijnen/

Koninklijk Nederlands Genootschap Fysiotherapie, Mutsaers, J. H. A. M., Ruitenbeek, T. H., Schmitt, M. A., Veenhof, C., & Driehuis, F. (2021). KNGF Beroepsprofiel Fysiotherapeut. Over het vakgebied en rollen en competenties van de fysiotherapeut. Koninklijk Nederlands Genootschap Fysiotherapie (KNGF). https://www.kngf.nl/article/vak-en-kwaliteit/beroepscode/beroepsprofiel-fysiotherapeut

Koninklijk Nederlands Genootschap Fysiotherapie. (2025). KNGF-richtlijnenmethodiek 2025. Ontwikkeling en implementatie van KNGF-richtlijnen en handreikingen. Vijfde editie. Retrieved from https://www.kennisplatformfysiotherapie.nl/richtlijnen/kngf-richtlijnenmethodiek/inleiding/

Liu, J., Curtis, E. M., Cooper, C., & Harvey, N. C. (2019). State of the art in osteoporosis risk assessment and treatment. J Endocrinol Invest, 42(10), 1149-1164. https://doi.org/10.1007/s40618-019-01041-6

Montero-Odasso, M., van der Velde, N., Martin, F. C., Petrovic, M., Tan, M. P., Ryg, J., Aguilar-Navarro, S., Alexander, N. B., Becker, C., Blain, H., Bourke, R., Cameron, I. D., Camicioli, R., Clemson, L., Close, J., Delbaere, K., Duan, L., Duque, G., Dyer, S. M., Masud, T. (2022). World guidelines for falls prevention and management for older adults: a global initiative. Age Ageing, 51(9). https://doi.org/10.1093/ageing/afac205

Nederlands Huisartsen Genootschap. (2024). Fractuurpreventie. https://richtlijnen.nhg.org/standaarden/fractuurpreventie

Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu, & Ministerie van Volksgezondheid Welzijn en Sport. (2026). VZ info.nl. Osteoporose in het kort. https://www.vzinfo.nl/osteoporose

VeiligheidNL. Kenniscentrum letselpreventie. (2021). Kosten van osteoporotische fracturen in Nederland. https://www.veiligheid.nl/sites/default/files/2022-05/Rapport%20Kosten%20van%20osteoporotische%20fracturen.pdf

Vereniging van Oefentherapeuten Cesar en Mensendieck. (2025). Beroepsprofiel Oefentherapeut. Samen voortdurend in beweging. Retrieved from https://vvocm.nl/Portals/2/VvOCM%20Beroepsprofiel%20Oefentherapeut%202025_1.pdf

Verpleegkundigen en Verzorgenden Nederland (V&VN). (2024). V&VN Richtlijn Osteoporose en fractuurpreventie voor verpleegkundigen, verzorgenden en verpleegkundig specialisten in de eerste lijn. https://kennisplatform.venvn.nl/wp-content/uploads/richtlijnen/VVN-RL-Osteoporose-1.3.pdf

WHO.  https://www.who.int/westernpacific/articles/item/simple-ways-to-prevent-osteoporosis

Zorginstituut Nederland. (2020). Verbetersignalement Osteoporose. Zinnige Zorg. ICD-10-hoofstuk XIII, M80-85.

Zorginstituut Nederland. (2021). AQUA-Leidraad. Ten behoeve van de ontwikkeling van een richtlijn, module, zorgstandaard of organisatiebeschrijving, die betrekking heeft op (een deel van) een zorgproces en vastlegt wat noodzakelijk is om vanuit het perspectief van de cliënt goede zorg te verlenen. Zorginstituut Nederland.